Als je net begint met fotograferen of een nieuwe lens voor je camera wilt aanschaffen, kom je termen tegen zoals 50mm, 24-70mm of 70-200mm. Dit zijn aanduidingen van de brandpuntsafstand van een lens. Maar wat betekenen die getallen eigenlijk? En belangrijker: hoe beïnvloeden ze je foto? In deze blog leg ik stap voor stap uit wat ‘mm’ betekent, zodat je beter kunt kiezen welke lens bij jouw wensen past.

Wat betekent ‘mm’ bij een lens?

De ‘mm’ op een lens staat voor millimeter en geeft de brandpuntsafstand aan. Dit is de afstand tussen de lens en de sensor van de camera. Dat klinkt heel technisch, maar je kunt het ook zo zien: de brandpuntsafstand van een lens bepaalt hoeveel van de omgeving er in je foto past.

• Lage mm (bijv. 24mm) → weinig ingezoomd → je ziet veel van de omgeving.
• Hoge mm (bijv. 200mm) → veel ingezoomd → je ziet minder van de omgeving, maar het onderwerp komt dichtbij.

Het aantal mm van een lens bepaalt dus hoeveel je van een landschap in beeld krijgt of hoe dichtbij een dier in het wild lijkt.

Let op: het effect van mm kan iets verschillen per camera, afhankelijk van het sensorformaat. In deze blog gaat het om het principe van brandpuntsafstand; sensorformaten komen later uitgebreid aan bod.

Praktisch voorbeeld

Hieronder zie je een voorbeeld van een serie landschapsfoto’s. De foto’s zijn allemaal vanaf dezelfde plek genomen, maar met een andere brandpuntsafstand. Zie je welk effect dit geeft?

Onderstaande foto’s zijn gemaakt met een Nikon D750 op F/16, 1/100 sec en ISO 1000. De foto’s zijn nabewerkt met Adobe Lightroom. Klik op de foto om te vergroten.

Wanneer kies je wat?

Welke brandpuntsafstand je kiest, hangt af van wat je wilt laten zien en hoe je de omgeving in beeld wilt brengen. Als basis kun je het volgende aanhouden:

• Weids landschap: lage mm → veel van de omgeving in beeld, gevoel van ruimte.
• Detail in het landschap: hoge mm → focus op één element, minder afleiding.
• Dieren of onderwerpen op afstand: hoge mm → onderwerp lijkt dichterbij zonder dat je zelf hoeft te bewegen.
• Bewust leren kijken: lage mm (of een vaste brandpuntsafstand) → je beweegt zelf en denkt actiever na over je kadrering.

Vaste brandpuntsafstand vs. variabele brandpuntsafstand

Een cameralens kan een vaste brandpuntsafstand hebben, zoals 50mm, of een variabele brandpuntsafstand, zoals 24-70mm. Een handig trucje om het verschil te zien: als er een streepje (-) tussen de getallen staat, gaat het om een lens met een variabele brandpuntsafstand.

Een lens met een vaste brandpuntsafstand wordt prime lens genoemd en heeft de volgende kenmerken:

• Eén getal voor de ‘mm’, bijvoorbeeld 50mm of 85mm.
• Je kunt niet zoomen; om het onderwerp dichterbij te halen moet je zelf naar het onderwerp toe lopen.
• Vaak scherper en lichtsterker dan zoomlenzen.
• Erg geschikt om bewust mee te leren kijken en composities te oefenen.

Een lens met een variabele brandpuntsafstand wordt een zoomlens genoemd en heeft de volgende kenmerken:

• Twee getallen voor de ‘mm’, bijvoorbeeld 24-70mm of 24-105mm,
• Hiermee kun je in- of uitzoomen door aan de lens te draaien.
• Handig voor landschappen, dieren, sport of situaties waarin zelf bewegen lastig is.
• Vaak minder lichtsterk dan prime lenzen, maar veel flexibeler.

Tip: als je net begint met fotograferen, kan het handig zijn om te starten met een zoomlens voor de flexibiliteit. Later kan een prime lens helpen om bewuster te leren kijken en composities te oefenen.

Probeer het zelf

Probeer het volgende eens uit om het effect van het veranderen van de brandpuntsafstand zelf te ervaren, zonder dat je de technische cijfers hoeft te onthouden.

1. Kies een herkenbaar onderwerp, bijvoorbeeld een huisje of een boom in een landschap.
2. Maak 3 foto’s vanaf dezelfde plek met verschillende brandpuntsafstanden: bijvoorbeeld 24mm, 50mm en 100mm.
3. Vergelijk hoe de compositie verandert, zonder te veranderen van standpunt.

Conclusie

De millimeters van een lens geven aan hoe groot het gebied is dat je vastlegt en hoe dichtbij je onderwerp lijkt. Door te experimenteren met verschillende brandpuntsafstanden leer je bewuster kiezen voor het perspectief dat je foto sterker maakt.

In volgende blogs gaan we verder in op belichting en compositie, zodat je deze kennis direct kunt toepassen in je natuurfotografie.